धर्म, जीवन व तत्त्वज्ञान

ब्राह्मणेतर समाजातर्फे मानपत्र

गुरूवर्य श्री. विठ्ठल रामजी शिंदे, बी. ए.

ह्यांचे सेवेशी-

सद्धर्म-प्रचारक अण्णासाहेब, सामाजिक विषमतेचे विष रोमारोमात भिनल्यामुळे, निर्जीव झालेल्या आमच्या हिंदुस्थानास, सद्धर्मछत्राखाली समतेच्या अमृताचे घुटके पाजून त्यास धार्मिक गुलामगिरीतून मुक्त करण्यासाठी महात्मा गौतमबुद्ध, महावीर, चोखामेळा, नामदेव, एकनाथ, तुकाराम, राममोहन रॉय, दयानंद, जोतिराव फुले, विवेकानंद इत्यादी धर्मवीरांच्या परिश्रमाने पुनीत झालेल्या कार्यासच आपण आजन्म वाहून घेतले, ह्याबद्दल आम्हा अखिल ब्राह्मणेतर समाजास फार धन्यता वाटत आहे. आपण गेल्या पंचवीस वर्षांत केलेल्या राष्ट्रीय कार्याबद्दल ह्या देशातील कोणत्याही धर्माच्या, मताच्या अथवा राजकीय पक्षांच्या लोकांनी आपल्याविषयी गौरवपूर्वक अभिमान बाळगणे जरूर आहे.

ता. २३-४-२३ रोजी आपल्या ५१ व्या वाढदिवशी आपल्या स्नेही व अनुयायी मंडळींनी आपणास दिलेले मानपत्र आपल्या स्मरणात असेलच. त्यानंतर गेल्या दोन वर्षात आपण बंगाल, मध्यप्रांत, ओरिसा, तेलंगण, तामीळप्रांत, मलबार, कर्नाटक आणि महाराष्ट्र देशांत बाह्य धर्माच्या प्रसारासाठी संचार करीत असताना इतर धर्मपंथांविषयी उदारपणाची वृत्ती ठेवून जे कार्य केले, ते सत्यशोधक समाजाच्या उद्देशास पटण्यासारखे आहे, हे आम्ही नम्रतापूर्वक नमूद करितो.

आपण दक्षिण हिंदुस्थानात असताना, वैकोम येथे चाललेल्या सत्याग्रहाचे समक्ष हजर राहून निरीक्षण केले व तेथील सत्याग्रही मंडळीस योग्य उत्तेजन दिले ह्यांबद्दल आम्ही आपणास अनेक धन्यवाद देतो. कर्मठ ब्राह्मण्याचा अविर्भाव आणणा-या लोकांनी आपण व महात्मा गांधी ह्यांनी आदि-हिंदू समाजाचे न्याय्य हक्क त्यांना देण्यासाठी केलेल्या सूचनांकडे बुद्धिपुर:सर दुर्लक्ष केले, हे आपल्या लक्षात आले असेलच, त्यावरून ब्राह्मणेतरांची स्वतंत्र चळवळ अधिक जोराने चालविण्यासाठी आपला आशीर्वाद व पाठिंबा असावा अशी आम्ही अपेक्षा करितो.

आपल्या वरील प्रवासामध्ये आपण इतिहास व भाषाशास्त्राचाही व्यासंग कायम ठेवून त्यासाठी प्राचीन स्थळे व पवित्र क्षेत्रे ह्यांचे निरीक्षण करून त्याबद्दल आपले विचार वारंवार भाषण व लेखनाद्वारे प्रसिद्ध केले ह्याबद्दल आम्ही आपले फार आभारी आहो.

कर्मवीर अण्णासाहेब, आपण स्थापन करून प्राणांपलिकडे जतन केलेल्या The Depressed Classes Mission Society of India भारतीय निराश्रीत साह्यकारी मंडळीमध्ये नाना त-हेचे मतभेद व अनेक अडचणी उत्पन्न झाल्या, त्या सर्वांना शांतपणे व धैर्याने तोंड दिले व शेवटी काही मंडळींनी मुंबई हायकोर्टात आपल्या उलट दावा लाविला असता आपण त्यात विजयी झाला हे केवळ आपण केलेल्या असिधाराव्रताच्या तपश्चर्येचे फळच होय, असे आम्हांस वाटते. अण्णासाहेब, आपण अस्पृश्यता निवारक चळवळीचे मुख्य केंद्र पुणे येथेच ठेवून आपली इतर कार्ये पुण्यास राहूनच करावी व आपल्य समागमाचा आणइ उपदेशाचा लाभ आम्हांस सतत द्यावा अशी आपणास आमची कळकळीची विनंती आहे.

राष्ट्रवीर अण्णासाहेब, आपल्या कार्यात आपल्य परमप्रिय भगिनी सौ. जनाबाई शिंदे ह्यांनी योग्य पाठराखी केली ह्याबद्दल त्यांनाही आम्ही शतश: धन्यवाद देतो, व शेवटी भरतखंडात आपल्यासारख्या विबुद्धमान्यनरवर महात्म्यांना दीर्घायु, यश व आरोग्य प्राप्त व्हावे, आणि आपल्यासारखी नररत्ने ह्या भरतखंडाला उत्तरोत्तर अधिक लाभावीत अशी त्या जगन्नियंत्याजवळ आमची मन:पूर्वक प्रार्थना आहे.

आपला नम्र,
अखिल ब्राह्मणेतर समाज

धर्म, जीवन व तत्त्वज्ञान

  संपादकीय
  पुरस्कार
विभाग पहिला : प्रवासवर्णन
 - जलप्रवास
 - मार्सेय शहर
 - पॅरीस शहर
 - नॉटर डेम द ला गार्ड देऊळ व ते
     पाहून सुचलेले विचार
 - लंडन शहर
 - ब्रिटिश म्युझिअम
 - लंडन येथील बालहत्यानिवारक गृह
 - सोमयागाचे वर्णन वाचून वाटलेला
    विस्मय व विषाद
 - डेव्हनपोर्ट येथील गुड फ्रायडे
 - बोअर युद्धाचा शेवट व ऑक्सफर्ड
    येथील उल्हास
 - राष्ट्रीय निराशा
 - बर्टन खेड्यातील शाळा कशी दिसली?
 - विभूतीपूजा
 - मॅंचेस्टर कॉलेज
 - पृथ्वीच्या पोटात ४४० यार्डाखाली
 - जनातून वनात आणि परत
 - बंगलूरच्या रस्त्यातील एक फेरी
 - मंगळूर येथील काही विशेष गोष्टी
 - बंगालची सफर
 - शांतिनिकेतन
 - सह्याद्रीवरुन-१
 - सह्याद्रीवरुन-२
 विभाग दुसरा : धर्मपर लेख
 - युनिटेरियन समाज
 - इंग्लंडातील आधुनिक धर्मविषयक
   चळवळ आणि लिव्हरपूल
 - सुशिक्षित धर्मभगिनींस अनावृत पत्र
 - ब्राह्मसमाज व आर्यसमाज (ह्यातील
    हल्लीचे साम्य,भेद व पुढे ऐक्यार्थ यत्न)
 - धर्मजागृती
 - निवृत्ती व प्रवृत्ती आणि अवतारवाद व विकासवाद
 - ईश्वर आणि विश्वास
 - बौद्धधर्म जीर्णोद्धार
 - ब्राह्मधर्म व ब्राह्मसमाज
 - आत्म्याची यात्रा
 - आत्म्याची वसती
 -  हिंदुस्थानातील उदार धर्म
 - कौटुंबिक उपासनेच्यावेळी केलेला
    उपदेश देवाचा व आपला संबंध
 - आवड आणि प्रीती
 - स्तुती, निर्भत्सना व निंदा
 - विनोदाचे महत्त्व
 - प्रेमप्रकाश
 - संग व विषय
 - मरण म्हणजे काय?
 - धर्मप्रसारार्थ स्वानुभवाची आवश्यकता
 - ब्राह्म आणि प्रार्थनासमाजास एक विनंती
 - दास्यभक्तीची ध्वजा
 - प्रेमसंदेश
प्रो. ऑयकेन ह्यांची जीवनमीमांसा
 - धर्म-१
 - धर्म-२
 - नीती-१
 - नीती-२
 - नीती-३
 - शास्त्र आणि तत्वज्ञान-१
 - शास्त्र आणि तत्वज्ञान-२
 - सार्वजनिक नित्य व नैमित्तिक
    उपासनेच्यावेळी केलेले उपदेश
 - संतांचा धर्म आणि राष्ट्राचा उत्कर्ष
 - धर्म, समाज आणि परिषद
 - धर्मसंघाची आवश्यकता
 - विनययोग
 - शासनयोग
 - पितृशासन
 - गुरुशासन
 - राजशासन
 - धर्म आणि व्यवहार
 - प्रेरणा आणि प्रयत्न
 - मानवी आदर आणि दैवी श्रद्धा-१
 - मानवी स्नेह आणि ईश्वरभक्ती -२
 - मनुष्यसेवा आणि ईश्वरोपासना -३
 - मनाची प्रसन्नता आणि मोक्षप्राप्ती-४
 - परमार्थाची प्रापंचिक साधने-५
 - आधुनिक युग आणि ब्राह्मसमाज
 - धर्मसाधन
 - नैराश्यवाद
 - आनंदवाद
 - संसारसुखाची साधने
 - वृत्ती, विश्वास आणि मते
 - व्यक्तित्वविकास
 - स्त्री-दैवत
 - दान आणि ऋण
 - राज्यरोहण
 - नाममंत्राचे सामर्थ्य
 - मनुष्यजन्माची सार्थकता
 - आपुलिया बळे घालावी हे कास
 - कालियामर्दन
विभाग तिसरा : इतर लेख
 - आपला व खालील प्राण्यांचा संबंध
 -  स्वराज्य आणि स्वाराज्य
 - देशभक्ती आणि देवभक्ती
 - समाजसेवेची मूलतत्वे
 - निराश्रित साहाय्यकारी मंडळी व आक्षेपनिरसन
 - रा.गो.भांडारकर ह्यांचे धर्मपर लेख व व्याख्याने
 - प्रार्थनासमाज अप्रिय असल्यास तो का?
 - राजा राममोहन रॉय
 - मुरळी अथवा पश्चिम हिंदुस्थानातील हिंदू
    देवळांतील अनितिमूलक आणि बीभत्स प्रकार
 - श्रीशाहू छत्रपतींच्या मनाचा विकास
 - रावसाहेब थोरात ह्यांच्या "बोधमृत" ला प्रस्तावना
 - जमखिंडी येथील परशुरामभाऊ हायस्कूलचा
    सुवर्णमहोत्सव
 - थोरल्या शाहू महाराजांच्या कारकीर्दीचे मराठ्यांच्या
    इतिहासातील महत्त्व
 - डॉ. भांडारकरांस मानपत्र
 - मराठी भाषेद्वारा ब्राह्मधर्माचा प्रचार
 - राजा राममोहन व बुवाबाजी
 - प्रार्थनासमाजाचा एक नमुना
 - क्षात्रधर्म
 - स्वराज्य विरुद्ध जातिभेद
 - इतिहास, संशोधन व भाषाशास्त्र
 - गुन्हेगार जातीची सुधारणा
 - निराश्रित साह्यकारी मंडळी
 - वाई प्रार्थना संघ मंदिर प्रवेश
 - ब्रह्मानंद केशवचंद्र सेन
 - साधारण ब्राह्मसमाजाची पन्नास वर्षे
 - निराश्रित साहाय्य
 - मुंबई येथील मानपत्रास उत्तर
 - सत्यशोधकांना इशारा अथवा नव्या पिढीचे राजकारण
 - बंदिस्त बळीराजा
 - सही नाही; सहानुभूती!
 - टिळकांच्या मानपत्रास विरोध
 - A Scientific Catechism
 - Gleanings from Periodicals
 - The Arya Samaj of India
 - Liberal Religion in Japan
 - The New Light of Persia
 - Liberal Christianity in Europe
 - Unitarianism in England and America 
विभाग चौथा : परिशिष्टे
 - महर्षी शिंदे ह्यांचे पहिले कीर्तन
 - रामजी बसाप्पा शिंदे ह्यांचा मृत्यू
 - लाहोर येथील धर्मपरिषद

 - कोल्हापूर येथील धर्मविषयक चळवळ व

    प्रगतीपत्रातील अहवाल

 - विसावे व्याख्यान
 - आख्यान
 - महाराष्ट्र सुधारक आगळा
 - भगिनी जनाबाई ह्यांची स्मृतिचित्रे
 - परलोकवासी विठ्ठल रामजी शिंदे
 -  The Late Mr. V. R. Shinde
 - कै. अण्णासाहेब शिंदे, चरित्र व कार्य
 - प.वा. अण्णासाहेब शिंदे
 - व-हाड मध्यप्रांतीय सत्यशोधक हीरक महोत्सव
 - १९ मार्च १९३३-७१ वा वाढदिवस
 - श्री. महाराजांचे अस्पृश्योद्धारक कार्य-श्रीमंत
   सयाजीराव गायकवाड
 - दांभिक देशभक्तापेक्षा
 - धर्मरहस्य अथवा अंत्यजोद्धार
 - लाहोर येथील धर्म परिषद
 - आपुले स्वहित करावे पै आधी
 - सुखवाद व सुखाची साधने
 - लुटूपुटूची पार्लमेंट
 - बहाई समाजाचा ब्राह्मसमाजास संदेश
 - प्रेमाचा विकास
 - भोकरवाडी येथील आपत्ती
 - सुधारकांची जुनी परंपरा (स्फुट)
 - सुधारकच हिंदूधर्माचे खरे रक्षक
 - निष्ठा व नास्तिक्य
 - विठ्ठल रामजी शिंदे व श्री शाहू छत्रपती
 - विठ्ठल रामजी शिंदे व सयाजीराव गायकवाड
 - विठ्ठल रामजी शिंदे व महात्मा गांधी
 - वि.रा. शिंदे व राजाराम छत्रपती
 - विजापूर येथी धर्मकार्य, विजापूर
 - सोमवंशीय सन्मार्गदर्शक समाज
 - रोगनिवारक प्रयत्न-एक निकडीची विनंती
 - कवित्व आणि भरारी
 - मोफत व सक्तीचे शिक्षण नको !!
 - बहुजन पक्ष
 - डी.सी.मिशनचा १७ वा वाढदिवस
 - अहंकार नासाभेद
 - यश परिणामात नसून प्रयत्नात आहे.
 -  Maharashtra Provincial Social Conference
 - प्रांतिक सामाजिक परिषद-सातारा
 - शिवाजी की रामदास?
 - बडोदे-तत्वज्ञान व समाजशास्त्र विभागाचे अध्यक्ष
 - श्री. विठ्ठल रामजी शिंदे व सुबोध पत्रिका
 - कै. डॉ. संतूजी रामजी लाड
 - मागासलेले व अस्पृश्य
 -  Shree V. R. Shinde’s Work
 - पुण्यातील मानपत्रास उत्तर
-   Liberal Religion in India
- वाई ब्राह्मोसमाज-विश्वास लेख
 - गुरुवर्य शिंदे सूक्ती